‘TURNING TOWARDS THE SUN’ IN ZEITZ MOCAA

Zeitz Museum of Contemporary Art Africa (Zeitz MOCAA), het African Film and Media Arts Collective (AFMAC) en BMW presenteren ‘Turning Towards the Sun’. De tentoonstelling brengt zes kunstenaars en filmmakers samen rond het bewegende beeld en collectieve leerpraktijken op het Afrikaanse continent: de Ethiopische regisseur Zeresenay Berhane Mehari, de Frans-Senegalese filmmaker Mati Diop, de Keniaanse multidisciplinaire kunstenaar Jim Chuchu, de Keniaanse filmmaker Wanuri Kahiu, de Afro-Amerikaanse dichter Robin Coste Lewis en het Britse interdisciplinaire kunstenaarscollectief The Otolith Group. De tentoonstelling is van 11 december 2026 tot en met 15 augustus 2027 te zien op de vierde verdieping van het museum. Aanleiding voor dit continentale project en de tentoonstelling was de benoeming van Julie Mehretu als kunstenaar voor BMW Art Car #20. De auto is gedurende de tentoonstelling te zien in de Atrium Bowl van Zeitz MOCAA. Mehretu liet zich inspireren door de beschouwing van Arundhati Roy uit 2020, waarin zij stelde dat “de pandemie een portaal is”. Mehretu benaderde de opdracht als een manier om toegang te bieden tot nieuwe werelden die worden gevormd door Pan-Afrikaanse perspectieven en tot leven komen in de geschiedenis en toekomst van de Pan-Afrikaanse cinema. Samen met filmmaker Mehret Mandefro en wijlen Koyo Kouoh, Executive Director en Chief Curator van Zeitz MOCAA, gaf Mehretu via het African Film and Media Arts Collective vorm aan deze toegangspoorten. Onderdeel daarvan was een reeks van vijf intercontinentale workshops in Lagos in Nigeria, Tanger in Marokko, Nairobi in Kenia, Dakar in Senegal en Kaapstad in Zuid-Afrika. De workshops werden geleid door kunstenaars, onder wie verschillende deelnemers aan de tentoonstelling.

Geïnspireerd door de idealen van Pan-Afrikaanse solidariteit en visies uit de periode na de bevrijding presenteert de tentoonstelling video-installaties over uiteenlopende onderwerpen. Aan bod komen culturele uitingen van de woede van vrouwen, de complexiteit van zwarte queer masculiniteiten op het Afrikaanse continent en de ervaringen van jongeren tijdens gecompliceerde politieke perioden.

Daarnaast verkent de tentoonstelling Afrikaanse kosmotechnieken en het verruimde terrein van animatie aan de hand van de literatuur van de Nigeriaanse auteur Amos Tutuola. Ook belicht de tentoonstelling de geschiedenis van culturele instellingen op het Afrikaanse continent en de personen die Afrika binnen de filmwereld hebben gepositioneerd als een plek waar kennis wordt gegenereerd.

Een wending naar de zon

De titel van de tentoonstelling is ontleend aan een uitspraak van Ousmane Sembène in de documentaire Twenty Years of African Cinema (Caméra d’Afrique) uit 1983 van de Tunesische filmmaker Ferid Boughedir.

Wanneer Sembène wordt gevraagd naar de Europese interpretatie van zijn films, maakt hij duidelijk dat hij zich niet bezighoudt met de manier waarop Europa zijn films begrijpt. Hij stelt: “Waarom zou ik als een zonnebloem naar de zon draaien? Ik ben zelf de zon.”

De tentoonstelling plaatst deze uitspraak in een nieuwe context. Aandacht voor films uit Afrika en de Afrikaanse diaspora wordt voorgesteld als een wending naar de zon. De zon staat hier voor de artistieke kennis en culturele productie die voortkomen uit het Afrikaanse continent en de wereldwijde diaspora. Het gaat daarbij om de zwarte geografische ruimtes die in verschillende delen van de wereld bestaan en worden bewoond. ‘Turning Towards the Sun’ maakt deel uit van de doorlopende reeks diepgaande, op onderzoek gebaseerde tentoonstellingen van Zeitz MOCAA. Deze tentoonstellingen stellen de praktijken van belangrijke kunstenaars uit Afrika en de Afrikaanse diaspora centraal en plaatsen die in hun context. Tegelijkertijd behandelen ze centrale thema’s uit de Pan-Afrikaanse geschiedenis. Het programma reikt verder dan de grenzen van het Afrikaanse continent en omvat zowel historische als nieuwe verbindingen. Daarmee plaatst het Afrika in een mondiale context en de wereld binnen Afrika. De tentoonstelling is tot stand gekomen in samenwerking met BMW en maakt deel uit van het African Film and Media Arts Collective-project.

'Turning Towards the Sun’ is samengesteld door Khanyi Mawhayi, Assistant Curator van Zeitz MOCAA, met ondersteuning van Dr. Phokeng Setai en Dr. Greer Valley en medewerking van Angela Muritu, Inshaaf Jamodien, Evyn Banawoye en Reem Aljeally. Het geografische bereik omvat wat Koyo Kouoh omschreef als de “bredere zwarte geografische ruimtes van de 21e eeuw”.

Als Pan-Afrikaanse en pan-diasporische instelling blijft Zeitz MOCAA zich inzetten voor het presenteren en behouden van hedendaagse kunst uit Afrika en de Afrikaanse diaspora. Het museum bevordert kunsthistorische kennis, ondersteunt kunstenaars en versterkt zijn educatieve programma’s, waarbij het de toegankelijkheid voor iedereen waarborgt.

Het curatoriële en tentoonstellingsprogramma van Zeitz MOCAA wordt ruimhartig ondersteund door de Mellon Foundation en BMW South Africa.

Updates en achtergrondinformatie over de wereldwijde culturele initiatieven van de BMW Group zijn te volgen via de kanalen van BMW Group Cultural Engagement.

Zeitz MOCAA

Zeitz Museum of Contemporary Art Africa (Zeitz MOCAA) is een publieke instelling zonder winstoogmerk. Het museum verzamelt, conserveert, onderzoekt en presenteert hedendaagse kunst uit Afrika en de Afrikaanse diaspora.

Zeitz MOCAA ontwikkelt en organiseert internationale tentoonstellingen en bijbehorende educatieve, inhoudelijke en verdiepende publieksprogramma’s. De instelling bevordert intercultureel begrip en zet zich in voor toegankelijkheid voor iedereen. In de museumzalen zijn wisselende tijdelijke tentoonstellingen te zien. Daarnaast is er een speciaal gedeelte voor de permanente collectie. De instelling omvat ook het BMW Centre for Art Education en het Koyo Kouoh Atelier, een museumresidentieprogramma voor kunstenaars die in Kaapstad wonen en werken. 

Zeitz MOCAA is gevestigd in het Silo District aan South Arm Road, V&A Waterfront, Kaapstad, Zuid-Afrika. Het museum is van maandag tot en met zondag geopend van 10.00 tot 18.00 uur. De laatste toegang is om 17.30 uur. zeitzmocaa.museum

African Film and Media Arts Collective (AFMAC)

Het African Film and Media Arts Collective is een translokaal netwerk van kunstenaars en culturele organisaties in Afrika en de Afrikaanse diaspora. Het netwerk beschouwt artistieke verbondenheid als een vorm van infrastructuur.

In deze context omvat infrastructuur meer dan wegen, kabels, servers en beeldschermen. Het begrip verwijst ook naar de relaties die artistieke gemeenschappen in stand houden, waaronder vertrouwen, onderzoek, onderlinge verbondenheid, uitwisseling en structurele ondersteuning over landsgrenzen, geschiedenissen en kunstvormen heen.

AFMAC werd door beeldend kunstenaar Julie Mehretu ontwikkeld in het kader van haar project rond BMW Art Car #20, samen met filmmaker Mehret Mandefro en curator Koyo Kouoh. Het collectief brengt hedendaagse kunst structureel in gesprek met film en wil daarmee nieuwe voorwaarden scheppen voor Pan-Afrikaanse mediakunst.

AFMAC ondersteunt kunstenaars bij het maken van ambitieuze mediaproducties waarin zij artistieke risico’s kunnen nemen. Daarnaast opent het collectief nieuwe mogelijkheden om werk te financieren, te verspreiden en toegankelijk te maken voor de gemeenschappen en publieksgroepen waarvoor het wordt gemaakt.

Via workshops, filmvertoningen en gezamenlijke productiemodellen benadert AFMAC het erfgoed van de Pan-Afrikaanse cinema als een gedeelde bron. Het is een levende bron waarmee kunstenaars gezamenlijk kunnen onderzoeken, experimenteren en nieuwe vormen kunnen verbeelden.

BMW Group Cultural Engagement

Driven by Culture. Cultuur is kennis. Een plek van schoonheid en diepgang, van betekenis en rust. Een inspirerende ontsnapping, soms verstillend en soms juist ontregelend. Als maatschappelijk betrokken onderneming neemt de BMW Group zijn sociale verantwoordelijkheid serieus. De onderneming ondersteunt daarom al meer dan vijftig jaar wereldwijd honderden culturele initiatieven op het gebied van hedendaagse kunst, muziek, film en design. Als langetermijnpartner stelt de BMW Group creatieve vrijheid centraal. Die vrijheid is even essentieel voor baanbrekende kunstwerken als voor belangrijke innovaties binnen een onderneming.

Further information: www.bmwgroup.com/culture and www.bmwgroup.com/overview 
Instagram: @BMWGroupCulture 
YouTube: https://www.youtube.com/@bmwgroupculture
#BMWGroupCulture